Kuzeybatı Alaska’daki Brooks Sıradağları bölgesinde insan etkisinden uzak 200’ü aşkın akarsuyun turuncu renge bürünmesinin ardında, küresel ısınmayla eriyen donmuş toprak tabakasının tetiklediği doğal asit kaya drenajının bulunduğu tespit edildi. AGU Advances dergisinde yayımlanan araştırma, derin katmanlardaki minerallerin yer altı sularıyla temas ederek suya sülfürik asit ve ağır metaller saldığını ortaya koydu.
Yeraltı Suları ve Metal Salınımı
Araştırmacılar, 2022 ile 2024 yılları arasında altı farklı su havzasından toplanan örnekleri inceledi. Donmuş toprak tabakalarının erimesiyle oksijen ve suyla reaksiyona giren sülfürlü kayaçların demir, alüminyum, nikel, çinko, kadmiyum ve nadir toprak elementlerini serbest bıraktığı belirlendi. Etkilenmeyen yukarı havza sularında 8,3 olarak ölçülen medyan pH seviyesinin, yamaç sızıntılarında 3,2’ye kadar düştüğü ve bu noktalardaki sülfat ile metal yoğunluğunun ana yataklara kıyasla binlerce kat yüksek olduğu saptandı.
Ana nehir kollarının tamponlama kapasitesi sayesinde nötre yakın pH seviyelerini koruduğu, ancak ağır metallerin ve sülfatın akıntı yönünde kilometrelerce taşınmasını engelleyemediği kaydedildi. Salmon Nehri’nin 103 kilometrelik güzergâhında sülfat oranı litre başına 25 miligramdan 280 miligrama, nikel yoğunluğu ise litrede 0,5 mikrogramdan 32,4 mikrogram seviyesine ulaştı.
Kritik Kırılma 2019 ve 2020 Yıllarında Gözlendi
Agashashok ve Wulik nehir sistemlerine ait geçmiş veriler, kimyasal başkalaşımın kademeli değil, 2019 ve 2020 yıllarında ani bir artışla zirve yaptığını gösterdi. Wulik Nehri’ndeki toplam çinko miktarında yüzde 770’e varan artışlar kaydedilirken, bu durumun 2018-2019 kışındaki yoğun kar örtüsünün zemini soğuktan yalıtması ve zemin erimesini derinleştirmesiyle bağlantılı olduğu bildirildi.
2021 ile 2024 yılları arasında Wulik Nehri’ndeki sülfat ve çinko seviyelerinin yeniden düşüş eğilimine girdiği, akarsuyun asit nötralizasyon kapasitesinin arttığı gözlemlendi.
Araştırmacılar bu durumu geçici bir “iyileşme süreci” olarak tanımlarken, sürecin kesin mekanizmasının henüz netleşmediğini ifade etti.
Yorumlar kapalı.